ΤΟ ΝΗΣΙ ΕΧΕΙ ΜΙΑ ΜΑΚΡΑ ΚΑΙ ΠΛΟΥΣΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ, ΜΕ ΒΑΘΙΕΣ ΡΙΖΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΕΝΤΟΝΑ ΕΠΗΡΕΑΣΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ.

 

Μέσα από τις μικρές και μεγάλες γιορτές στις οποίες συμμετέχουν, οι κάτοικοι έρχονται σε επαφή και γίνονται «μύστες» της ιδιαίτερης μουσικής κουλτούρας, της κρητικής μουσικής. Η κρητική μουσική παράδοση θεωρείται η πιο ζωντανή στον ελλαδικό χώρο, γιατί όχι μόνο συνεχίζει να εξελίσσεται και να ενσωματώνει δημιουργικά σύγχρονα μουσικά στοιχεία, αλλά παράλληλα καταφέρνει να εκφράζει και να σχολιάζει με ζωντανό τρόπο τη σημερινή πραγματικότητα.

Ο αυτοσχεδιασμός είναι ένα από τα χαρακτηριστικά των κρητικών καλλιτεχνών. Oι μουσικοί, δεν περιορίζονται στην τυπική επανάληψη των βασικών μελωδιών, αλλά εμπλουτίζουν το παίξιμό τους με αυτοσχεδιασμούς που συνοδεύουν τους χορευτές, οι οποίοι με τη σειρά τους αυτοσχεδιάζουν χορεύοντας.

mantinada removebg preview

Οι μαντινάδες, μικρά δίστιχα ποιήματα, αντανακλούν τα συναισθήματα, τη σκέψη και τη ζωή του Κρητικού λαού και εκφράζουν το παράπονο, τον έρωτα, τη στάση για τη ζωή και κάθε συναίσθημα που πηγάζει από την ευαίσθητη κρητική ψυχή. Εντυπωσιακές είναι οι «μαντιναδομαχίες», όπου η μία μαντινάδα διαδέχεται την άλλη ως απάντηση ή ως πρόκληση στον “αντίπαλο” ριμαδόρο και το γλέντι κρατεί για ώρες.

 

 

 

 

 

 kourites

 

Πυρρίχιος

Ο Πυρρίχιος είναι ο αρχαιότερος ελληνικός πολεμικός χορός. Οι χορευτές χορεύαν κρατώντας ασπίδα και δόρυ και φορώντας περικεφαλαία.

Σύμφωνα με μια εκδοχή του μύθου ο Πυρρίχιος χορός δημιουργήθηκε από τους Κουρήτες, όταν ο Δίας ήταν βρέφος. Οι Κουρήτες ήταν από τους πρώτους κατοίκους της Κρήτης και χόρεψαν πάνοπλοι έναν πολεμικό χορό για να καλύψουν το κλάμα του και να μην τον ακούσει ο Κρόνος που τον κυνηγούσε.

Πολλοί παραδοσιακοί Κρητικοί χοροί, πιστεύεται σήμερα ότι αποτελούν μετεξέλιξη των χορών των Κουρητών ή της Πυρρίχης. Εξάλλου, θεωρείται ότι αρκετούς ελληνικούς χορούς, ήδη από την αρχαιότητα, οι Έλληνες τους διδάχτηκαν από τους Κρήτες.

 

                                                                                                                                                   {Στη φωτογραφία, οι Κουρήτες χορεύουν ενώ ο μικρός Δίας θηλάζει την αίγα Αμάλθεια}

 

Θα ήταν παράληψη να μην αναφερθούμε και στους τελετουργικούς κυκλικούς χορούς, που κατά τη Μινωική περίοδο είχαν ιδιαίτερη θέση στις θρησκευτικές τελετουργίες των Κρητών.

Είναι επίσης χαρακτηριστικό, ότι μέχρι λίγες δεκαετίες πριν ο μουσικός ή ο Λυράρης στην Κρήτη καθόταν στο κέντρο του κύκλου και αυτό είναι κάτι που κληρονομήθηκε στην Κρήτη από την αρχαιότητα, όπως μαρτυρούν αρκετά αρχαιολογικά ευρήματα

  

kritikos xoros 750x550

 

 

Πήλινο ομοίωμα χορού από γυναίκες χορεύτριες σε κυκλική διάταξη,

με τη συνοδεία του μουσικού ήχου της λύρας.

Βρέθηκε στο Παλαίκαστρο

(Μετανακτορική περίοδος, 1350-1300 π.Χ.).

 

 

 

 

  ΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Η χορευτική παράδοση της Κρήτης περιλαμβάνει τουλάχιστον 25 χορούς.

Οι περισσότεροι μελετητές σήμερα είναι πεπεισμένοι ότι αρκετούς χορευτικούς τύπους οι αρχαίοι Έλληνες τους διδάχτηκαν από την Κρήτη.

Για πολλούς από τους παραδοσιακούς χορούς της Κρήτης, μπορούμε να πούμε πως αποτελούν απόηχους των χορών των Κουρητών ή των χορών της πυρρίχης, ως παραλλαγές ή άλλες ονομασίες τους, μετασχηματισμένες στο πέρασμα των αιώνων.

Ιδιαίτερα ονομαστοί στην Κρήτη, από τη μινωική εποχή, ήταν επίσης οι τελετουργικοί κυκλικοί χοροί, κλειστοί και ανοιχτοί, ως απαραίτητα στοιχεία των θρησκευτικών τελετουργιών.  Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι οι Κρήτες είχαν εφεύρει αυτού του είδους τις τελετουργίες με τους συρτούς χορούς, που χορεύονταν κατά τη διάρκεια θυσίας γύρω από το βωμό.

Το ότι η πλουσιότατη μουσικοχορευτική κληρονομιά της Κρήτης, η οποία διαμορφώθηκε και επιβίωσε μέχρι τους νεότερους χρόνους, αναπτύχθηκε ως συνέχεια της αρχαιότερης τοπικής και συμπληρώθηκε επηρεασμένη από τις μακρόχρονες ιστορικές περιπέτειες του νησιού, φαίνεται, επίσης, από το γεγονός ότι μέχρι τα μέσα περίπου του 20ού αιώνα ο μουσικός βρισκόταν στο κέντρο του χορευτικού κύκλου, που όπως επιβεβαιώνεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα συνέβαινε στην Κρήτη της αρχαιότητας.

Στη ζωντανή χορευτική κληρονομιά της Κρήτης περιλαμβάνονται είκοσι πέντε, περίπου, παραδοσιακοί χοροί.  Μέχρι πριν μερικά, μόλις, χρόνια οι περισσότεροι από αυτούς ήταν περιορισμένης διάδοσης. Γνωστοί σε όλη την Κρήτη ήταν μόνο: η σούστα, ο σιγανός, ο μαλεβιζώτης, ο χανιώτικος (συρτός) και το πεντοζάλι. Να σημειωθεί, πάντως, ότι και οι χοροί αυτοί (πλην του σιγανού) μέχρι το Μεσοπόλεμο δεν ήταν παγκρήτιας εμβέλειας. Πιο συγκεκριμένα, η σούστα ήταν ευρέως γνωστή στο νομό Ρεθύμνου, ο μαλεβιζώτης στο νομό Ηρακλείου και ο χανιώτικος και το πεντοζάλι στο νομό Χανίων. Μόνο ο σιγανός ήταν γνωστός, σε παραλλαγές, στους νομούς Ρεθύμνου, Ηρακλείου και Λασιθίου.


                                                                                                                                                          

.