ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

«Κρήτη μου όμορφο νησί, κλειδί του παραδείσου»

τραγουδούσε ο Ξυλούρης. Ο Όμηρος, χιλιετίες πριν, έγραφε

(ραψ. τ, στ. 172-177):

Mια χώρα, η Κρήτη, μέσα βρίσκεται στο πέλαο το κρασάτο,

περίσσια πλούσια, θαλασσόζωστη, πανώρια,

πολιτείες έχει ενενήντα, μύριοι, αρίφνητοι, ζουν πάνω άνθρωποι

κι είναι πολλές οι γλώσσες τους, ανάκατες.

Θρέφει Αχαιούς η Κρήτη, και βέρους Κρητικούς αντρόκαρδους, και Δωριείς

που ζούνε σε τρεις φυλές, κι ακόμα Κύδωνες και Πελασγούς αρχόντους.

Πόλη μεγάλη είναι η Κνωσσός της Κρήτης, όπου ο Μίνως

του Δία συνομιλητής βασίλευε εννιά χρόνια…”

Κατόπιν έρχεται στον νου ο Καπετάν Μιχάλης του Καζαντζάκη και λέει: «Η Κρήτη δεν θέλει νοικοκυραίους, θέλει κουζουλούς. Αυτοί οι κουζουλοί την κάνουν αθάνατη».

Και συμπληρώνει ο Γκρέκο, μιλώντας προς τον συγγραφέα: «Μην ξεχνάς ποτέ την άγρια παραγγελιά που δίνει ο Κρητικός στον Κρητικό: Αμόλα τη τη νιότη σου και μην τήνε λυπάσαι!». Ο ίδιος ο Καζαντζάκης ομολογεί: «Όποιος πατήσει στο νησί τούτο νιώθει μυστηριώδη δύναμη, ζεστή, αγαθή να διακλαδίζεται στις φλέβες του, και τη ψυχή του να μεγαλώνει». («Αναφορά στον Γκρέκο»).

Σταυροδρόμι η Κρήτη, συναντήθηκαν πάνω της λαοί και πολιτισμοί, έγινε «μήλον της έριδος» στο διάβα των αιώνων. Όλα αυτά σε συνάρτηση με το τραχύ του εδάφους της, συνετέλεσαν στη διαμόρφωση και τον χαρακτήρα του λαού της, που διαθέτει αγέρωχο και γενναίο ήθος μαζί με αυστηρό και ελεύθερο ψυχικό σθένος. Όπως λέει και η μαντινάδα:

«Κάλλιο μια μπάλα στο φτερό όντε στα νέφη θα 'μαι,
παρά να σκύφτω μια ζωή και να ξανοίγω χάμαι.»

Έμαθε να παίζει με τον θάνατο και τη ζωή. Να χαίρεται τον πόλεμο, όπως χαροκοπά και στο γλέντι. Να απολαμβάνει τις χαρές της ζωής και να υπομένει τις δυστυχίες και τις κακοτυχίες.

Το όνομα της μεγαλονήσου, Κρήτη, σημαίνει κραταιή, αυτή που είναι κράτος. Κραταιή σημαίνει ισχυρή, δυνατή. Η Κρήτη υπήρξε η μεγαλύτερη θαλασσοκράτειρα του κόσμου και οι πρώτοι της φύλακες ήταν οι Κουρήτες από τους οποίους πήραν το όνομά τους οι Κρήτες. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, Κρήτας ονομαζόταν ένας γιος που απέκτησε ο Δίας, μόλις μεγάλωσε, με μια νύμφη και ο οποίος έγινε αργότερα οι πρώτος βασιλιάς του νησιού. Αναπόφευκτα, θα πατήσουμε στη μυθολογία, καθώς οι μύθοι του παρελθόντος ερμηνεύουν πολλές φορές το παρόν μας πολύ παραστατικά.

Η ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Κατά τη μυθολογία, λοιπόν, σε μία σπηλιά της Κρήτης, στο Δικταίο Άντρο, στο οροπέδιο του Λασιθίου κρύβει η Ρέα τον Δία μόλις τον γεννά, για να τον προστατέψει από τον πατέρα του τον Κρόνο και στη συνέχεια το νεογέννητο μεγαλώνει μέσα σε μια σπηλιά, το Ιδαίο Άντρο του οροπεδίου Νίδα του Ρεθύμνου. Εκεί τον ανατρέφουν  νύμφες, ενώ οι δαίμονες Κουρήτες χτυπούν δυνατά τις ασπίδες τους, για να μην ακούει ο Κρόνος τα κλάματα του μωρού και το φάει.

Ο προηγούμενος μύθος μοιάζει να ξεπηδά από τα βάθη των αρχαίων χρόνων. Η αμιγής Κρητική παράδοση παρουσιάζει το Δία να γεννιέται και να πεθαίνει κάθε χρόνο, αντίθετα με τους άλλους Έλληνες που θεωρούν τον Δία αθάνατο. Η εικόνα του κεφαλιού του πεθαμένου Δία είναι αποτυπωμένη ανάγλυφα στην πλαγιά ενός λόφου πίσω από το Ηράκλειο, τον Γιούχτα, και φαίνεται από μεγάλη απόσταση όπως πλησιάζει κάποιος την πόλη. Ο μύθος του θανάτου του Δία αποτελεί συνέχεια κι εξέλιξη της πίστης των αρχαίων Μινωιτών για τη θεά της φυσικής ευφορίας που πέθαινε κι αναγεννιόταν κάθε χρόνο.

Στην Κρήτη, πάλι, ο Δίας, μεταμφιεσμένος σε ταύρο, φέρνει την Ευρώπη, για να ζήσει μαζί της τον έρωτά του. Γιος τους είναι ο Μίνωας, που βασιλεύει στην Κρήτη και την κάνει θαλασσοκράτειρα. Την εποχή εκείνη ακόμη και η Αττική πληρώνει φόρο υποτέλειας στην Κρήτη, μέχρι που ο Αθηναίος πρίγκιπας Θησέας σκοτώνει τον Μινώταυρο. Πίσω από τον μύθο κρύβεται ένα ισχυρό και πλούσιο βασίλειο και ο αρχαιότερος πολιτισμός της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ

Εδώ στο σταυροδρόμι των πολιτισμών πολλές μνήμες είναι ζωντανές και πάρα πολλά στοιχεία άλλων πολιτισμών, από γενιές Μινωιτών, Ελλήνων, Ρωμαίων, Βυζαντινών, Ενετών, Τούρκων, Εβραίων, Αιγυπτίων, που πέρασαν από το νησί, είναι ακόμη μέρος της καθημερινότητας των Κρητικών. Η ιστορία είναι ζωντανή στην Κρήτη, αναπνέει στις δοξαριές της λύρας και του βιολιού, στον ήχο του λαούτου και της ασκομαντούρας, έχει αφήσει τα ίχνη της στη ντοπιολαλιά, στους ρυθμούς των χορών, στις συνήθειες των κατοίκων, στις γεύσεις και στα εδέσματα.

  • ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Στοιχεία αποδεικνύουν ότι το νησί κατοικείται ήδη κατά την νεολιθική εποχή. Την εποχή του Χαλκού αναπτύσσεται ο μινωικός πολιτισμός, ιδιαίτερα από το 1900 π.Χ. μέχρι την ξαφνική εξαφάνιση του κάπου γύρω στα 1450-1400 π.Χ., πιθανόν λόγω της έκρηξης του ηφαιστείου της Θήρας Η Κνωσός αναδεικνύεται σε κέντρο του πολιτισμού αυτού. Οι Μινωίτες έχουν υπό τον έλεγχό τους το εμπόριο στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου και συγκεντρώνουν μεγάλο πλούτο. Εκτός από την Κνωσό πολλές πόλεις υπήρξαν σημαντικές και τα ευρήματα των ανασκαφών δίνουν στοιχεία για έναν μεγάλο πολιτισμό.

  • ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΕΩΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Ελληνικά φύλλα, Αχαιοί και Δωριείς, φθάνουν έπειτα στο νησί και τους ακολουθούν το 67 π.Χ. οι Ρωμαίοι. Η Κρήτη γίνεται επαρχία του Βυζαντίου ενώ στη συνέχεια, για έναν ολόκληρο αιώνα (824-961 μ.Χ.), καταλαμβάνεται από τους Άραβες και γίνεται ορμητήριο πειρατών με κέντρο τους τον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο. Στη συνέχεια, η Κρήτη ξαναπερνά στο Βυζάντιο με την απελευθέρωσή της το 961 από τον Νικηφόρο Φωκά, ώσπου καταλαμβάνεται ξανά από τους Ενετούς το 1204, οι οποίοι εκδιώκονται από τους Τούρκους το 1669. Αυτοί οι περίπου 5 αιώνες της Ενετοκρατίας θα αφήσουν βαθιά σφραγίδα στον πολιτισμό του νησιού. Σώζονται μέχρι σήμερα σημαντικά οικοδομήματα όχι μόνο στις γνωστές πόλεις και στα λιμάνια των Χανίων, του Ρεθύμνου και του Ηρακλείου, αλλά και σε όλες τις γωνιές του νησιού, κάστρα, επαύλεις και οχυρωματικά έργα.

  • ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ

Το 1669, με την πτώση του Χάνδακα, ξεκινά η περίοδος της Τουρκοκρατίας, η οποία είναι γεμάτη αιματηρές επαναστάσεις. Οι Κρητικοί αντιστέκονται σθεναρά και στον Τούρκο κατακτητή πληρώνοντας με βαρύ φόρο αίματος την αγάπη τους για την ελευθερία. Αμέτρητες επαναστάσεις βάζουν φωτιά στο νησί. Από τις πρώτες επαναστάσεις, ήταν η επανάσταση του 1770 στην οποία πρωτοστατεί ο Σφακιανός Δασκαλογιάννης, που βρίσκει μαρτυρικό θάνατο απο τους Τούρκους. Στα 1822 οι Τούρκοι κατακτητές αναγκάζονται να καλέσουν σε βοήθεια τους Αιγυπτίους για να καταπνίξουν την επανάσταση. Έτσι στα 1831 η Κρήτη περνάει στα χέρια των Αιγυπτίων.
Κορυφαία πράξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κρητών, σύμβολο ηρωισμού και θυσίας, είναι η Επανάσταση του 1866, με το ολοκαύτωμα στη Μονή Αρκαδίου.

  • 19ος-20ος αι.

Στα τέλη του 19ου αι. η εξουσία των Τούρκων τελειώνει. Οι τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις εγκαταλείπουν το νησί το οποίο μέχρι την Ένωσή του με την Ελλάδα, το 1913, είναι αυτόνομο. Δημιουργείται η Κρητική Πολιτεία, με ύπατο αρμοστή τον βασιλιά της Ελλάδας. Το 1913 η Κρήτη θα ενσωματωθεί επίσημα στην Ελλάδα. Σημαντικό ρόλο στην Ένωση της Κρήτης διαδραματίζει ο μεγάλος πολιτικός, Ελευθέριος Βενιζέλος.

Η Κρήτη αντιστέκεται σθεναρά και στον Γερμανό κατακτητή. Η Μάχη της Κρήτης (20 Μαΐου 1941-1 Ιουνίου 1941) αποτελεί λαμπρή σελίδα της παγκόσμιας ιστορίας, καθώς απλοί πολίτες, ηλικιωμένοι και παιδιά αντιστέκονται σε έναν πάνοπλο κατακτητή. Την γενναιότητα τους αυτή την πληρώνουν οι Κρητικοί με εκτελέσεις βασανισμούς και καταστροφές ολόκληρων χωριών από το ναζιστικό καθεστώς.

 

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το νησί της Κρήτης έχει τον τρόπο του να γοητεύει τον επισκέπτη, καθώς αιχμαλωτίζει τις αισθήσεις  με το εντυπωσιακό και μεγαλειώδες τοπίο του, αλλά και με το πνεύμα, την ιστορία και τους ανθρώπους του.

Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά, Άγιος Νικόλαος, Ελούντα, Ιεράπετρα, Μάλια, Χερσόνησος, Σητεία, Σφακιά: ένα νησί, πολλαπλοί προορισμοί, χιλιάδες εικόνες.
Στην Κρήτη θα βρείτε μερικά  από τα πιο σημαντικά αξιοθέατα της Ελλάδας: διάσημοι αρχαιολογικοί χώροι, όπως τα ανάκτορα της Μινωικής Κρήτης, η Κνωσός, η Φαιστός, τα Μάλια και η Κάτω Ζάκρος σάς προσκαλούν να τους ανακαλύψετε. Επίσης, θα επισκεφτείτε σημαντικές μονές του  15ου αιώνα ή και παλαιότερες, όπως στον νομό Ρεθύμνου τη Μονή Πρέβελη και την ιστορική Μονή Αρκαδίου, στον νομό Λασιθίου τη Μονή Τοπλού.

Πολλά και σημαντικά είναι, επίσης, και τα Κάστρα της Κρήτης, που πήραν τη μορφή τους επί Ενετοκρατίας.
Ξεχωρίζουν το Καστέλι των Χανίων και η Φορτέτσα του Ρεθύμνου, το κάστρο Κούλες του Ηρακλείου, το Φραγκοκάστελο στον νότο των Χανίων, το κάστρο Καζάρμα στην παραλία της Σητείας και το Monte Forte (Απάνω Καστέλι) στη Σητεία.

Μεγάλο μέρος του πλούτου του νησιού βρίσκεται στα μουσεία του. Επισκεφτείτε τα σημαντικά μουσεία των Χανίων, του Ρεθύμνου, του Ηρακλείου. Πολύ εντυπωσιακά είναι το Cretaquarium στις Γούβες Ηρακλείου, το Μουσείο Φυσικής ιστορίας, το Αρχαιολογικό Μουσείο και το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης στο Ηράκλειο, ενώ στον ίδιο νομό, στη Μυρτιά ,υπάρχει μουσείο αφιερωμένο στον Νίκο Καζαντζάκη και στο Φόδελε στον Δομίνικο Θεοτοκόπουλο. Στα Χανιά αξίζει να επισκεφθείτε την οικία-μουσείο του Ελ.Βενιζέλου, το Λαογραφικό Μουσείο, τη Δημοτική Πινακοθήκη, το Ναυτικό Μουσείο Κρήτης. Τέλος, στο Ρέθυμνο ξεχωριστό είναι το αρχαιολογικό μουσείο Αρχαίας Ελεύθερνας, αλλά και το Παλαιοντολογικό και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης μέσα στην πόλη.

ΦΥΣΙΚΟΙ «ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΙ» ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Η Κρήτη είναι ξακουστή για τα φαράγγια της.   Κορυφαίο το διάσημο φαράγγι της Σαμαριάς, αλλά και τα φαράγγια του Αμπά, της Τρυπητής, το Κουρταλιώτικο, το Καμαραϊκό, της Εθιάς, του Έλιγκα, του Χα. Τα τοπία που θα διασχίσετε είναι ανυπέρβλητης ομορφιάς και ποικιλομορφίας, καθώς αρκετές είναι οι περιπατητικές διαδρομές μέσα στα φαράγγια. Από τις καλύτερες θεωρούνται αυτές στο φαράγγι της Σαμαριάς, Παλαιοχώρα-Αγία Ρουμέλη, Αγία Ρουμέλη-Φοίνικας-Λουτρό, στο φαράγγι του Βοτόμου, στο φαράγγι της Πρέβελης, στο φαράγγι της Ζάκρου, στο Καμαραϊκό σπήλαιο στον Ψηλορείτη.

Γενικά, η Κρήτη αποτελεί ιδανικό προορισμό για όλων των ειδών τα σπορ και τις δραστηριότητες στη φύση. Για όλα τα θαλάσσια σπορ και τις καταδύσεις ιδανικά είναι τα κοσμοπολίτικα θέρετρα της βόρειας, αλλά και της νότιας Κρήτης, που βρέχονται από το Λιβυκό. Και για όσους προτιμούν τη στεριά, όλη η Κρήτη είναι γεμάτη χωματόδρομους, που χαρίζουν μοναδικές εικόνες. Διασχίζουν βουνά, οροπέδια, αλλά και παραθαλάσσιες περιοχές και προσφέρουν μαγευτική θέα.

ΚΡΗΤΗ, Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ


Στην Κρήτη θα μαγευτείτε από τις γεύσεις και θα ανακαλύψτε τα μυστικά της κρητικής διατροφής. Η κουζίνα της Κρήτης θεωρείται το καλύτερο παράδειγμα της μεσογειακής δίαιτας.

Διάσημα προϊόντα της Κρήτης είναι: η κρητική γραβιέρα, τα μυρωδικά και τα άγρια χόρτα που φυτρώνουν στην Κρητική γη, όπως το σταμναγκάθι, η πικραλίδα, τα διάφορα είδη άγριου ή γλυκού ραδικιού. Περίφημη είναι η στάκα, ένα είδος κρέμας από πρόβειο γάλα που τη χρησιμοποιούν στο πιλάφι, σε πίτες, σε γλυκά, ο αθότυρος, καθώς και το καπρικό, παραδοσιακός κρητικός μεζές από χοιρινό κρέας που ψήνεται στον ξυλόφουρνο.

Χαρακτηριστικά πιάτα που πρέπει οπωσδήποτε να δοκιμάσετε είναι: ο ντάκος, το χειροποίητο κρίθινο παξιμάδι με τομάτα και φέτα ή με χοντρό αλάτι, λάδι, ελιές, ωμή αγκινάρα και τυρί, οι χοχλιοί μπουμπουριστοί, τα καλιτσούνια, τα μυζηθροπιτάκια, όλα τα είδη από τηγανητές μικρές τυρόπιτες, το αρνάκι με σταμναγκάθι ή αγκινάρες αυγολέμονο, το γαμοπίλαφο, η σφακιανή πίτα, οι σαρικόπιτες. Διάσημη είναι και η τσικουδιά. Θα σας την κεράσουν σε όλη την Κρήτη. Την πίνουν από νωρίς το μεσημέρι ως αργά το βράδυ στα καφενεία, στα σπίτια, στα γλέντια και στις γιορτές.

Οι δημοφιλέστεροι προορισμοί της Κρήτης

  1. Χανιά:

Περιηγηθείτε στην παλιά πόλη των Χανίων και στο ενετικό λιμάνι με τον ενετικό φάρο, τα καφέ, τα εστιατόρια, τα αριστοκρατικά ξενοδοχεία. Επισκεφθείτε τη συνοικία της Χαλέπας, όπου βρίσκεται και η οικία του Βενιζέλου, καθώς και τα περίφημα ταμπακαριά. Βρίσκονται στην ανατολική βραχώδη περιοχή των Χανίων, είναι η συνοικία όπου από τις αρχές του 19ου αιώνα είχαν εγκατασταθεί οι βυρσοδέψες για την επεξεργασία των δερμάτων. Πρόκειται για μια πολύ ατμοσφαιρική περιοχή, ένα αρχιτεκτονικό μνημείο της βιομηχανικής εποχής. Η εγκατάσταση των βιοτεχνιών επεξεργασίας δερμάτων πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1830 και 1840, την περίοδο δηλαδή της Αιγυπτιοκρατίας στην Κρήτη. 

Αξίζει, επίσης, να πάτε στη συνοικία του Τοπανά, στα βορειοδυτικά της πόλης, που πήρε το όνομα της από τη βενετσιάνικη πυριτιδαποθήκη (τουρκικά Top-Hane), με τα ωραία βενετσιάνικης αρχιτεκτονικής κτίρια, καθώς και στο Κουμ Καπί. Είναι η συνοικία έξω ακριβώς από τα ανατολικά τείχη της παλιάς πόλης των Χανίων. Η ονομασία Κουμ Καπί έχει τούρκικη προέλευση και σημαίνει Πύλη της Άμμου (Kum Kapisi). Πράγματι στην περιοχή αυτή υπάρχει πύλη στα ενετικά τείχη που οδηγεί σε αμμώδη παραλία. Σήμερα το Κουμ Καπί είναι από τις ομορφότερες περιοχές στα Χανιά, όπου διασκεδάζει η νεολαία της πόλης, ειδικά τα καλοκαιρινά βράδια. Τέλος, ένα από τα πιο δημοφιλή σημεία που προσφέρουν πανοραμική θέα προς τα Χανιά, είναι οι Τάφοι των Βενιζέλων, λίγα χιλιόμετρα ανατολικά από την πόλη, στο δρόμο για το Ακρωτήρι και το αεροδρόμιο. Εδώ βρίσκονται οι τάφοι του χαρισματικού Έλληνα πολιτικού - και επτά φορές πρωθυπουργού της Ελλάδας - Ελευθέριου Βενιζέλου και του γιού του Σοφοκλή Βενιζέλου.


2. Ρέθυμνο:

Ανακαλύψτε την παλιά πόλη του Ρεθύμνου με το ενετικό λιμανάκι, ένα πραγματικό οικιστικό κόσμημα για το νησί. Κάνοντας μια βόλτα στα σοκάκια του ιστορικού κέντρου, θα συναντήσετε πολλά ενετικά και τουρκικά μνημεία. Οι αψιδωτές προσόψεις της ενετικής Λότζιας δεν θα αφήσουν ασυγκίνητο τον επισκέπτη, ο οποίος, λίγο πιο πέρα, θα πιει δροσερό νερό από την Κρήνη Ριμόντι με τους τρεις κρουνούς σε σχήμα λιονταριού και θα θαυμάσει άλλα περίφημα διατηρητέα κτίρια.

Επίσης, ένα μοναδικό μνημείο, από τα πιο προβεβλημένα, σήμα κατατεθέν της πόλης του Ρεθύμνου είναι το βενετσιάνικο κάστρο τηςΦορτέτσας. Πρόκειται για το Ενετικό κάστρο που δεσπόζει στο λόφο του Παλαιόκαστρο, στην καρδιά της πόλης, και φημίζεται ως το μεγαλύτερο βενετσιάνικο κάστρο που χτίστηκε ποτέ.

Ας μην ξεχνάμε, τέλος, το φημισμένο Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι και το Αναγεννησιακό Φεστιβάλ που διοργανώνεται κάθε καλοκαίρι.


3. Ηράκλειο:

Το ενετικό κάστρο Κούλεςή αλλιώς Castello a Mare ή Rocca a Mare είναι το ενετικό φρούριο που δεσπόζει στην είσοδο του ενετικού λιμανιού και προκαλεί δέος στους επισκέπτες του νησιού με τη μεγαλοπρέπειά του. Τo όνομα «Κούλες», το οποίο διατηρείται μέχρι και σήμερα, προέρχεται από το τουρκικό «su kulesi» που σημαίνει πύργος νερού.

Συνεχίζοντας τη βόλτα στην 25ης Αυγούστου, από τον Κούλε με κατεύθυνση προς το κέντρο της πόλης, θα συναντήσετε τη Λότζια. Πρόκειται για ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα του 1628, το οποίο στην εποχή του αποτελούσε το κέντρο της διοικητικής και κοινωνικής ζωής της πόλης του Ηρακλείου. Αυτό το βενετσιάνικο μνημείο, πήρε το όνομά του από το ιταλικό "loggia”, που σημαίνει «στοά» και σήμερα φιλοξενεί το Δημαρχείο του Ηρακλείου

Επόμενη στάση, η Βασιλική του Αγίου Μάρκου, ένα από τα σημαντικότερα ενετικά κτίρια - μνημεία στο Ηράκλειο. Αρχικά, ο ναός αυτός ήταν αφιερωμένος στον προστάτη της Βενετίας, τον Άγιο Μάρκο. Κατά την τουρκοκρατία, αυτό το μεγαλοπρεπές κτήριο, μετατράπηκε σε τζαμί. Σήμερα, η Βασιλική του Αγίου Μάρκου φιλοξενεί την Δημοτική Πινακοθήκη του Ηρακλείου.

Η Κρήνη του Μοροζίνι, γνωστή ως Λιοντάρια είναι ένα από τα ωραιότερα Ενετικά μνημεία του Χάνδακα, στην οποία έφτανε νερό από τον Γιούχτα, μέσω του γιγάντιου υδραγωγείου του Μοροζίνι, μήκους 15χλμ. Η κρήνη παίρνει το όνομά της από τον Ενετό Γενικό Προβλεπτή της Κρήτης Francesco Morozini. Εγκαινιάστηκε στις 25 Απριλίου 1628, δηλαδή την εορτή του προστάτη των Ενετών, Αγίου Μάρκου. Πάνω από τη δεξαμενή υψώνονται τέσσερα λιοντάρια, από τα στόματα των οποίων ρέει το νερό.

Ο ομορφότερος δρόμος στο Ηράκλειο είναι η οδός με τα υπέροχα νεοκλασικά κτίρια, την Ενετική Λότζια και το ναό του Αγίου Τίτου που συνδέει το Ενετικό λιμάνι με την πλατεία των λιονταριών. Αυτή είναι η Οδός 25ης Αυγούστου. Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ονομασία που πήρε αργότερα ήταν Οδός Πλάνης, λόγω των υπέροχων νεοκλασικών που παραπλανούσαν τους επισκέπτες δίνοντας μια ψεύτικη εικόνα για το Μεγάλο Κάστρο (Ηράκλειο), το οποίο από κει και πέρα ήταν γεμάτο φτωχογειτονιές και μαχαλάδες.

Μην παραλείψετε να επισκεφθείτε τον τάφο του σπουδαίου Κρητικού συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη (1883-1957) που βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο των Τειχών του Ηρακλείου, τον προμαχώνα Μαρτινένγκο. Ο τάφος του είναι λιτός με ένα ξύλινο σταυρό και μια πλάκα με χαραγμένη τη διάσημη φράση που έγραψε ο ίδιος: ”Δεν ελπίζω τίποτε. Δεν φοβάμαι τίποτε. Είμαι ελεύθερος”.

Ασφαλώς, θα πρέπει, επίσης, να μπείτε και να θαυμάσετε τον μητροπολιτικό ναό του Αγ.Μηνά και τον ναό του Αγ.Τίτου, από τους πιο μεγαλοπρεπείς και επιβλητικούς ναούς.

4. Ψηλορείτης:

Η οροσειρά της Ίδης, πιο γνωστή ως Ψηλορείτης, βρίσκεται στο κέντρο της Κρήτης και καλύπτει ένα μεγάλο μέρος των Νομών Ηρακλείου και Ρεθύμνης. Τολμήστε μια ανάβαση μέχρι την κορυφή του Τιμίου Σταυρού, στην ομώνυμη κορυφή του. Το πιο πολυτραγουδισμένο βουνό της Κρήτης είναι συνδεδεμένο με το χωριό των Ανωγείων.

Τα Ανώγεια είναι φημισμένα σε όλη την Ελλάδα για την προσφορά τους στον πολιτισμό. Πράγματι, σπουδαίοι Κρητικοί λυράρηδες και τραγουδιστές κατάγονται από τα Ανώγεια, με κορυφαίο τον «αρχάγγελο της Κρήτης», τον θρυλικό Νίκο Ξυλούρη, του οποίου το σπίτι βρίσκεται στη γειτονιά Περαχώρι. Επίσης, κάθε χρόνο διοργανώνονται οι πολιτιστικές εκδηλώσεις Υακίνθεια, σε έναν υπέροχο χώρο κοντά στο χωριό, που έχουν γίνει γνωστές σε όλη την Ελλάδα. Από τα Ανώγεια φθάνει κανείς στο Αστεροσκοπείο του Σκίνακα.

Το χωριό αυτό γέννησε μεγάλους αντάρτες, που συμμετείχαν σε όλες σχεδόν τις επαναστάσεις της Κρήτης. Η έντονη ορεινή μορφολογία του Ψηλορείτη κράτησε τους Τούρκους μακριά και έδωσε καταφύγιο στους αντάρτες, όταν οι Τούρκοι κατέκαψαν το χωριό το 1822 και το 1867. Η αντάρτικη ψυχή των Ανωγειανών δεν σταμάτησε όταν η Κρήτη καταλήφθηκε από τους Γερμανούς, το 1941, καθώς εδώ ιδρύθηκε η Επιτροπή Απελευθερωτικής Δράσης. Ωστόσο, η σημαντικότερη στιγμή στην ιστορία του χωριού ήταν το ολοκαύτωμα, τον Αύγουστο του 1944.


5. Ιεράπετρα:

 Η παλιά πόλη με το λιμανάκι και το φρούριο Καλέ είναι σίγουρα μέσα στα σημαντικότερα αξιοθέατα της Κρήτης. Ο φημισμένος "KAΛΕΣ", στην άκρη του αρχαίου λιμανιού στην παλιά πόλη , χτίσθηκε κατά την παράδοση από τον Γενοβέζο πειρατή Πεσκαντόρε το 1212 και από τότε έχει συνδεθεί με την ιστορία της Ιεράπετρας. Σήμερα κοσμεί το λιμάνι και είναι ανοιχτό στους επισκέπτες. Το τζαμί και η Οθωμανική κρήνη στέκουν στην παλιά πόλη θυμίζοντας την κατοχή του νησιού από την Τούρκικη αυτοκρατορία. Σήμερα το κτήριο έχει αναστηλωθεί και παρέχει στέγη στην μουσική μπάντα της πόλης.

Από την Ιεράπετρα αναχωρούν καθημερινά καραβάκια για το Γαϊδουρονήσι ή Χρυσή. Η ρηχή γαλαζοπράσινη θάλασσα, οι αμμώδεις παραλίες που είναι γεμάτες με μικρά θαλασσινά κοχύλια, και το σπάνιο κεδροδάσος είναι από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του νησιού. Το νησί είναι σχεδόν επίπεδο με πολύχρωμα ηφαιστειακά πετρώματα, καλυμμένα με άμμο και θαλάσσια απολιθώματα. Έχει ενταχθεί στο δίκτυο προστατευμένων περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Natura 2000).

6. Άγιος Νικόλαος:

Ξεχωρίζει για τη μυστηριακή γοητεία της λίμνης Βουλιαγμένης. Πλέον η Λίμνη του Αγίου Νικολάου είναι ένα από τα δημοφιλέστερα σημεία αναφοράς της πόλης, μέσα σε ένα πανέμορφο φυσικό περιβάλλον, όπου διατείθονται πολλά εστιατόρια και καφέ. 

 Από το τουριστικό θέρετρο της Ελούντας, μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστορική βραχονησίδα Σπιναλόγκα, στην οποία είχαν απομονωθεί οι λεπροί της Κρήτης από το 1903 μέχρι και το 1957.  Η Παναγιά Κερά, το πιο διάσημο Bυζαντινό μνημείο της Kρήτης (13ος - 14ος αι.), βρίσκεται στο "Λογάρι", ένα χιλιόμετρο ανατολικά του πολύ όμορφου παραδοσιακού χωριού Κριτσά.

Έχοντας επιλέξει ως αφετηρία την όμορφη πόλη του Αγίου Νικολάου θα αφιερώσετε δυο-τρεις μέρες στο να γνωρίσετε την ενδοχώρα του Νομού Λασιθίου. Επιλέξτε ως πρώτο προορισμό την περιοχή του Οροπεδίου. Πηγαίνοντας προς το οροπέδιο συναντάμε ορεινά γραφικά χωριά, όλα μέσα σε ένα καταπράσινο περιβάλλον με καστανιές, καρυδιές και προπάντων πλατάνια που ευδοκιμούν σε αυτό το υψόμετρο. Επισκεφθείτε τις ιερές μονές Κρεμαστής και Βιδιανής και το χωριό Τζερμιάδο.

Μια εξωτική αμμουδερή παραλία με φόντο χιλιάδες φοινικόδεντρα που θυμίζει αφρικανικά τοπία και την Καραϊβική, δεσπόζει στην ανατολική πλευρά της Κρήτης, στον Νομό Λασιθίου. Το Βάι  είναι ένα από τα πιο δημοφιλή αξιοθέατα στην Κρήτη  και μια από τις πιο όμορφες και ιδιαίτερες τοποθεσίες σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.


7. Σητεία

Η Σητεία είναι μια μικρή αλλά γοητευτική κωμόπολη στην Κρήτη στο νομό Λασιθίου, χτισμένη αμφιθεατρικά στην πλαγιά ενός λόφου στα βόρεια και ανατολικά του νησιού,  με τον όμορφο κόλπο, το λιμανάκι της και τις βουνοκορφές που υψώνονται στον ορίζοντα νότια από την πόλη. Η Σητεία φημίζεται για την καλοσύνη και την καλή καρδιά των κατοίκων της. Ίσως φταίει η ζωντανή παράδοση και η ηρεμία της περιοχής που χρωματίζουν τις ζωές των κατοίκων, αλλά οι Στειακοί θεωρούνται πρόσχαροι και φιλόξενοι, έτοιμοι για γιορτές και πανηγύρια, άνθρωποι συντροφικοί αλλά και μερακλήδες. 

Το ενετικό της κάστρο (Καζάρμα), η ωραία παραλία της με τα καφέ, τα μαγαζιά, τα εστιατόρια, καθώς και οι κοντινές παραλίες, όπως Κουρεμένος, Μακρύς Γιαλός και Χιόνα, είναι λόγοι να την επισκεφθείτε.